Panagia Podithou op Cyprus

De bouw van Panagia Podithou in 1502

Volgens de stichtingsinscriptie op de buitenkant van de westmuur werd Panagia Podithou in 1502 gebouwd met een schenking van Demetre de Coron en zijn vrouw Helena. Demetre was kapitein van de baronie Pentageia en speelde een rol in de politieke onrust van 1461. Cyprus viel in die jaren onder Venetië, en dat zie je terug in de kunst!

De kerk was de hoofdkerk van een klooster met dezelfde naam. Het is een groot gebouw met één beuk en een steil houten dak met platte pannen, dat ook de galerij overdekt die later aan drie kanten om de kerk werd gebouwd. In de negentiende eeuw raakte het klooster in verval, en rond 1850 opende een monnik in de oude kloostergebouwen de eerste lagere school van Galata. Leuk weetje!

De fresco's van Panagia Podithou in Italo-Byzantijnse stijl

De schilderingen zijn even oud als de kerk en zitten in de apsis, op beide kanten van de westgevel en op delen van de noord- en zuidmuur. Alleen Petrus en Paulus zijn later toegevoegd, in de zeventiende eeuw. De schilder mengde de Byzantijnse traditie met elementen uit de Italiaanse renaissance, en daarom gelden sommige scènes als de mooiste voorbeelden van de Italo-Byzantijnse stijl op Cyprus. Kijk maar hoe de gebouwen op de achtergrond met echte diepte zijn geschilderd!

In de halfronde apsis zit Maria op een houten troon met het Christuskind voor zich, terwijl de aartsengelen Michaël en Gabriël met brandende kaarsen buigen. Daaronder zie je de Communie van de Apostelen. Christus staat er twee keer op: links reikt hij brood aan Petrus, rechts wijn aan Paulus, en helemaal achteraan links draait Judas zijn hoofd de andere kant op. Wat een detail!

Het hoogtepunt vind je in de westgevel van het schip: een drukke Kruisiging vol figuren, met soldaten, ruiters en een Maria die flauwvalt. Zo'n kruisiging met zoveel mensen is zeldzaam in de Byzantijnse traditie en verraadt de sterke invloed van de Italiaanse kunst. Neem er gerust even de tijd voor!

De beschilderde westgevel van Panagia Podithou

Loop ook even om de kerk heen en kijk omhoog, want de buitenkant van de westmuur is ook beschilderd! In de punt van de gevel troont Maria met het kind, omringd door profeten met tekstrollen, en onder haar troon knielen de schenkers met een maquette van hun kerk. Hoe leuk is het om de stichters van 1502 zo terug te zien?

Binnen staat bovendien een houtgesneden iconostase uit dezelfde tijd als de schilderingen, die in 1783 opnieuw verguld werd. Al dat goud is echt een plaatje!

Zo kom je bij Panagia Podithou in Galata

De kerk ligt een paar honderd meter ten noorden van het dorp Galata, in een smal en vruchtbaar dal aan de rivier de Karkotis in de Soleavallei. Galata telt maar liefst vier beschilderde kerken, dus trek gerust wat extra tijd uit voor een rondje door het dorp! De kerk is niet elke dag open, kijk dus vooraf even naar de actuele openingstijden.

Agios Nikolaos tis Stegis bij Kakopetria ligt in dezelfde vallei, en samen vormen ze een perfect duo: daar de oudste Byzantijnse fresco's, hier de renaissance. Nog niet genoeg gezien? Rijd dan door naar de Asinou-kerk of naar Agios Ioannis Lampadistis!